HPV Tanısında Asetik Asit ve Dermatoskop

HPV Tanısında Asetik Asit ve Dermatoskop Kullanımının Yeri

HPV’ye bağlı oluşan ancak gözle rahat seçilemeyen lezyonları (subklinik enfeksiyonları) ve genital siğilleri daha belirgin hâle getirmek için kullanılan asetik asit (sirke asidi) uygulaması bulunmaktadır.

Asetik asidi “HPV testi” olarak değil, şüpheli yüzeyel/subklinik lezyonu daha görünür hâle getiren yardımcı bir yöntem olarak görmek daha doğru. Literatürde özellikle %3–5 asetik asit (acetowhitening) kullanılmış. Ancak kılavuzlar arasında bunun rutin kullanımı konusunda belirgin bir temkin var.

1. %3 mü, %5 mi?

Her ikisi de literatürde kullanılıyor. Özellikle klasik çalışmalarda %5 asetik asit ile 3–5 dakika temas sonrası asetobeyazlaşma değerlendirilmiş.

Örneğin 48 hastalık eski bir çalışmada, klinik olarak belirgin olmayan alanların %77’sinde %5 asetik asit sonrası beyazlaşma görülmüş.

Daha yeni bir 2022 klinik kılavuzunda da %3–5 asetowhite testinin genital mukozadaki erken/subklinik HPV lezyonlarını saptamada yardımcı olabileceği belirtiliyor; ancak kanıt düzeyi güçlü değil (2C).

Pratikte ben %5’i tercih ediyorum, çünkü literatürde oldukça yerleşik ve görsel kontrastı daha belirgin olabilir. Fakat %3 de kabul edilebilir.

2. Önemli Problem: Asetowhite = HPV Değildir

Burada dikkatli olmak gerekiyor.

Asetik asit, HPV dışındaki nedenlerle de epiteli beyazlaştırabilir. Dolayısıyla:

Asetobeyaz alan → HPV olasılığını artırabilir ama
Asetobeyaz alan → kesin HPV demek değildir.

CDC, %3–5 asetik asit uygulamasının genital mukozada kullanıldığını kabul etmekle birlikte, HPV’ye bağlı değişiklikleri saptamak amacıyla rutin kullanımını önermiyor, çünkü sonuçların klinik yönetimi değiştirmediğini belirtiyor.

IUSTI-Europe kılavuzu da benzer şekilde, subklinik HPV lezyonlarını saptamak için asetik asit kullanan hekimler olduğunu, ancak tanı ve tedavideki yerinin belirsiz olduğunu söylüyor.

3. Peki, Dermatoskop Eklemek Faydalı mı?

Bence evet, özellikle “HPV’den şüphelendiğim ama klinik olarak emin olamadığım küçük genital lezyon” senaryosunda oldukça faydalı olabilir.

Son yıllarda genital siğiller için dermoskopi üzerine literatür oluşmaya başladı.

2024 civarında yayımlanan bir derlemede, genital siğillerde dermoskopi ve asetowhitening’in klinik tanıya yardımcı olabileceği; ayrıca genital siğilleri taklit eden lezyonların ayrımında noninvaziv görüntüleme yöntemlerinin kullanılabileceği bildiriliyor.

Dermoskopide condyloma için tarif edilen bulgular arasında:

Finger-like / parmak benzeri uzantılar
Knob-like / düzensiz yuvarlak çıkıntılar
Mosaic pattern
Papillomatöz yapı
Bazı lezyonlarda santral vasküler paternler

gibi özellikler var.

Daha yeni, 54 hasta ve 62 lezyonluk bir çalışmada dermoskopinin histopatoloji ile karşılaştırılması yapılmış ve oldukça yüksek tanısal performans bildirilmiş. Ancak bu sonuçları tek başına dermoskopinin %100 tanı koydurduğu şeklinde yorumlamamak gerekir; çalışma küçük ve seçilmiş bir hasta grubunda yapılmış. Çalışmanın kendisi de histopatolojinin hâlen referans yöntem olduğunu vurguluyor.

Klinikte şöyle kullanmak doğru olur:

Şüpheli küçük genital lezyon

→ Çıplak gözle değerlendirme

→ %5 asetik asit ile asetowhite reaksiyonunu değerlendir

→ Ardından dermatoskopi

→ Tipik papillomatöz/finger-like/knob-like/mosaic patern varsa HPV lehine bulgular güçlenir

→ Atipik, pigmentli, indüre, ülseratif, kanayan, fikse veya tanısı belirsiz lezyonda biyopsi.

Özellikle Fordyce papülleri, pearly penile papules, molluscum, seboreik keratoz ve diğer HPV taklitçileri açısından dermatoskopi oldukça değerli olabilir. IUSTI de bu normal varyantları ve taklitçileri genital siğilin ayırıcı tanısında özellikle belirtiyor.

Bir Noktayı Özellikle Vurgulayayım

Asetik asit + dermatoskopi kombinasyonunu “HPV tarama testi” olarak kullanmazdım. Daha ziyade:

“Klinik olarak şüpheli lezyonu karakterize etme ve biyopsi gerekip gerekmediğine karar vermede yardımcı noninvaziv inceleme”

olarak görürdüm.

Çünkü gerçek HPV enfeksiyonunun varlığını veya tipini bu yöntemlerle gösteremezsiniz. Anogenital siğil tanısı esas olarak klinik; tanı belirsizse veya lezyon atipikse histopatoloji ön plana çıkıyor.

Asetik Asit Testi (Asetobeyazlatma)

Nasıl Yapılır?

%3 ila %5’lik seyreltilmiş asetik asit çözeltisi (tıbbi sirke asidi) şüpheli genital bölgeye veya rahim ağzına bir gazlı bez/pamuk yardımıyla uygulanır ve 3–5 dakika beklenir.

Nasıl Görünür?

HPV enfeksiyonlu veya lezyonlu hücresel alanlar, asidin etkisiyle protein çökelmesi yaşayarak geçici olarak beyaz renge döner. Bu duruma “asetobeyaz reaksiyon” adı verilir.

Önemli Hususlar

Evde Yapılmamalıdır: Evde sirke veya konsantre asit uygulamak ciltte ciddi kimyasal yanıklara, tahrişe ve lezyonların daha da yayılmasına neden olabilir. Bu işlem mutlaka klinik ortamında, özel ışık/kolposkop altında bir uzman tarafından değerlendirilmelidir.

%3 ila %5 derişimindeki asetik asit genital bölgenin tamamına veya geniş bir yüzeyine sürüldüğünde irritasyon, kimyasal yanık, şiddetli ağrı ve lezyonların kötüleşmesine neden olabilir.

Tıbbi uygulamalarda asetobeyazlatma testi, geniş bölgelere boca edilerek değil; yalnızca doktor kontrolünde, şüpheli odaklara pamuklu çubukla veya lokal kompres şeklinde çok kısa süreli uygulanır.

Asetik asit testi (%3–5) uygulandıktan sonra gelişen asetobeyaz reaksiyon (beyazlaşma),dikkatli bakıldığında çıplak gözle de görülebilir. Ancak çıplak gözle görülebilmesi, tek başına doğru ve güvenilir bir teşhis koymak için yeterli değildir.

Çıplak Gözle Görmenin Sınırları ve Riskleri

1. Lezyonların Boyutu ve Tipi (Subklinik Enfeksiyonlar)

HPV’ye bağlı lezyonların bir kısmı kabarık siğil (kondilom) şeklinde değil, ciltle aynı hizada ve milisaniyelik/milimetrik boyutlardadır.

Çıplak göz, bu denli küçük alanlardaki renk değişimini ve lezyonun sınırlarını kaçırabilir.

2. Yalancı Pozitiflik (Yanlış Alarm)

Asetik asit spesifik (HPV’ye özel) bir boya değildir.

Ciltteki sıradan bir tahriş, küçük bir yara, egzama, mantar enfeksiyonu, kıl kökü iltihabı (folikülit) veya sedef gibi inflamatuar durumlar da asetik asit sürüldüğünde beyazlaşır.

Dermatoskop Neden Şarttır?

Dermatoskop, cildi hem büyüten hem de yüzeydeki parlamayı kırarak dokunun derinliklerindeki kılcal damar yapılarını ortaya çıkaran özel polarize bir optik cihazdır.

Kesin tanı ve takip için asetik asit uygulamasından ziyade doktor muayenesi, HPV-DNA testi ve smear testi temel klinik yöntemlerdir.