İnmemiş Testis Kısırlık Yapar mı?

İnmemiş Testis Erkeklerde Kısırlık Yapar mı?

İnmemiş testis erkeklerde kısırlık riskini artırabilir ancak inmemiş testisi olan her erkekte kısırlık gelişir demek doğru değildir. Risk; inmemiş testisin tek taraflı veya çift taraflı olmasına, testisin bulunduğu yere, testis dokusunun gelişimine ve tedavinin hangi yaşta yapıldığına göre değişebilir.

Özellikle her iki testisin de skrotuma inmediği çift taraflı inmemiş testis olgularında ilerleyen yaşlarda sperm üretiminin etkilenme ve infertilite görülme ihtimali daha yüksektir. Tek taraflı inmemiş testisi bulunan ve diğer testisi normal gelişmiş olan erkeklerin önemli bir bölümü ise doğal yolla çocuk sahibi olabilir.

Bu nedenle inmemiş testisin yalnızca çocukluk döneminde görülen anatomik bir problem olarak değerlendirilmemesi gerekir. Testisin gelişimi, ilerideki sperm üretimi ve testis sağlığı açısından erken tanı ve doğru zamanda tedavi önemlidir.

İnmemiş Testis Nedir?

Erkek bebeklerde testisler anne karnındaki gelişim sürecinin başlangıcında karın içerisinde bulunur. Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde aşağı doğru hareket ederek kasık kanalından geçer ve normalde doğumdan önce veya doğumdan sonraki erken dönemde skrotum adı verilen testis torbasına yerleşir.

Testislerden birinin veya her ikisinin bu iniş sürecini tamamlayamaması ve skrotum içerisinde bulunmaması durumuna inmemiş testis, tıbbi adıyla kriptorşidizm denir.

İnmemiş testis kasık kanalında, karın içerisinde veya normal iniş yolunun farklı bir noktasında bulunabilir. Bazı testisler muayene sırasında ele gelirken, karın içerisinde bulunan bazı testisler dışarıdan muayeneyle hissedilemeyebilir.

Burada inmemiş testis ile retraktil testisin birbirinden ayrılması önemlidir. Retraktil testis, kas refleksi nedeniyle zaman zaman kasığa doğru çekilebilmesine rağmen uygun muayenede skrotuma indirilebilen testistir. Gerçek inmemiş testiste ise testis normal skrotal pozisyonunda değildir ve değerlendirme buna göre yapılmalıdır.

İnmemiş Testis Erkeklerde Kısırlık Yapar mı?

Evet, inmemiş testis erkeklerde fertiliteyi olumsuz etkileyebilir ve kısırlık riskini artırabilir. Ancak bu risk bütün hastalarda aynı değildir.

En önemli ayrımlardan biri problemin tek testiste mi, yoksa iki testiste birden mı bulunduğudur.

Tek taraflı inmemiş testis öyküsü bulunan erkeklerde sperm değerlerinde bazı bozulmalar görülebilmesine rağmen karşı taraftaki sağlıklı testis yeterli sperm üretimini sürdürebilir. Bu nedenle tek taraflı inmemiş testisi bulunan erkeklerin büyük kısmında çocuk sahibi olma potansiyeli korunabilir.

Çift taraflı inmemiş testiste ise fertilite üzerindeki risk daha belirgindir. Her iki testisin de sperm üretiminin etkilenmesi toplam sperm sayısında ciddi azalma meydana getirebilir ve bazı erkeklerde azoospermiye, yani menide hiç sperm bulunmamasına kadar ilerleyebilir.

Bu nedenle “inmemiş testis kesin kısırlık yapar” demek de, “ameliyat edildiği için hiçbir sorun oluşturmaz” demek de doğru değildir. Fertilite potansiyeli kişinin testis gelişimine ve tedavi öyküsüne göre değerlendirilmelidir.

İnmemiş Testis Erkeklerde Nasıl Kısırlık Yapar?

Anne karnındaki gelişim sürecinde testisler böbrek komşuluğunda, karın içerisinde oluşur ve doğuma doğru inguinal kanalı izleyerek skrotuma, yani testis torbasına inerler. Ancak bazı bebeklerde bu iniş süreci tamamlanamaz ve testis karın içerisinde veya kasık kanalında takılı kalır. Biz bu tabloya kriptorşidizm veya inmemiş testis diyoruz.

Peki testisin erken dönemde skrotumda yer alması neden bu kadar önemlidir?

Cevap, insan fizyolojisinin ve spermatogenezin, yani sperm üretiminin sıcaklığa son derece duyarlı olmasıyla ilişkilidir. Normal şartlarda skrotum, vücut iç sıcaklığından yaklaşık 1,5–2°C daha düşük bir ortam sağlar. Sağlıklı sperm üretiminin gerçekleşebilmesi için testislerin bu daha düşük sıcaklıktaki ortamda bulunması önemlidir.

Testis karın içerisinde veya kasık kanalında kaldığında ise uzun süre normalden daha yüksek sıcaklığa maruz kalabilir. Bu kronik ısı artışı özellikle sperm üretiminden sorumlu hücreler üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilir.

İlk önemli etki germ hücreleri üzerinde görülür. Germ hücreleri ilerleyen dönemde sperm hücrelerini oluşturacak temel hücrelerdir. Yüksek sıcaklığa uzun süre maruz kalınması bu hücrelerde apoptozu, yani programlanmış hücre ölümünü artırabilir. Tedavisi geciken inmemiş testis olgularında erken çocukluk döneminden itibaren seminifer tübüllerdeki germ hücresi sayısında azalma meydana gelebilir.

İkinci önemli etki ise testis dokusunun destek ve hormon üretiminde görev alan hücreleri üzerindedir. Sertoli hücreleri, gelişmekte olan germ hücrelerinin desteklenmesinde ve sperm üretiminin düzenlenmesinde önemli görev üstlenirken; Leydig hücreleri testosteron üretiminden sorumludur. Testisin uzun süre yüksek sıcaklığa maruz kalması bu hücrelerin normal fonksiyonlarını da olumsuz etkileyebilir.

Sonuç olarak hem sperm üretiminin altyapısı hem de spermlerin olgunlaşma süreci zarar görebilir.

Yüksek sıcaklığın bir diğer etkisi de oksidatif stresin artmasıdır. Testis dokusunda serbest oksijen radikallerinin artması, sperm hücrelerinin zar yapısında bulunan lipidlerin hasar görmesine yol açabilir. Bu durum sperm hareketliliğini ve dölleme kapasitesini olumsuz etkileyebilir.

Oksidatif stres aynı zamanda sperm DNA bütünlüğünde bozulmalara da katkıda bulunabilir. Bu nedenle bazı hastalarda ergenlikten sonra sperm üretimi başlamış olsa bile yalnızca sperm sayısı değil, sperm hareketliliği ve fonksiyonel özellikleri de etkilenmiş olabilir.

Ancak inmemiş testise bağlı infertiliteyi yalnızca sıcaklık artışıyla açıklamak yeterli değildir. Testisin doğuştan gelişimini etkileyen hormonal, genetik veya gelişimsel faktörler de hem testisin iniş sürecini hem de ilerleyen yıllardaki sperm üretim kapasitesini etkileyebilir.

İnfertilite riski problemin tek taraflı veya çift taraflı olmasına göre de önemli ölçüde değişir.

Çift taraflı inmemiş testiste her iki testisin de sperm üreten dokusu etkilenebileceği için risk daha yüksektir. Tedavinin yapılmadığı veya ileri yaşlara kadar geciktiği bazı hastalarda ciddi sperm üretim bozukluğu ve hatta azospermi, yani menide hiç sperm bulunmaması görülebilir.

Tek taraflı inmemiş testiste ise skrotumda normal gelişmiş bir karşı testis bulunması fertilite açısından önemli bir avantajdır. Bu nedenle erkeklerin önemli bir bölümü doğal yolla çocuk sahibi olabilir. Bununla birlikte tek taraflı inmemiş testis öyküsü olan bazı erkeklerde de sperm parametrelerinin genel popülasyona göre daha düşük olabileceği unutulmamalıdır.

Tüm bu mekanizmalar bize erken teşhis ve tedavinin neden önemli olduğunu göstermektedir. İnmemiş testisin uzun süre skrotum dışında kalması testis dokusundaki değişikliklerin ilerlemesine neden olabileceğinden, güncel yaklaşımda cerrahi tedavinin çocukluk döneminin erken aşamalarında yapılması hedeflenir.

Testisin skrotuma indirilmesi amacıyla gerçekleştirilen orşiopeksi ameliyatının ideal olarak bebeklik döneminde, genellikle 6–18 ay arasında tamamlanması önerilir. Erken tedavi gelecekteki fertilite potansiyelini mümkün olduğunca korumayı amaçlar. Ancak ameliyatın erken yapılması dahi bütün hastalarda ileride sperm üretiminin tamamen normal olacağını garanti etmez.

Erişkin dönemde geçmişinde inmemiş testis bulunan ve çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan erkeklerde ise değerlendirme kişiye özel yapılmalıdır. Semen analizi temel incelemedir; gerekli hastalarda hormonal değerlendirmeler, genetik testler ve seçilmiş durumlarda sperm DNA hasarına yönelik testler gündeme gelebilir.

Menide hiç sperm bulunmayan bazı hastalarda ise testis dokusundan sperm elde etmeye yönelik mikro-TESE gibi cerrahi yöntemler değerlendirilebilir. Uygun hastalarda elde edilen spermler yardımcı üreme yöntemlerinde, özellikle mikroenjeksiyon (ICSI) tedavisinde kullanılabilir.

Dolayısıyla inmemiş testisin erkek fertilitesi üzerindeki etkisi tek bir mekanizmaya bağlı değildir. Yüksek sıcaklık, germ hücre kaybı, Sertoli ve Leydig hücrelerinin etkilenmesi, oksidatif stres ve testisin gelişimsel özellikleri birlikte sperm üretimini ve ilerideki fertilite potansiyelini belirleyebilir.

Tek Taraflı ve Çift Taraflı İnmemiş Testiste Kısırlık Riski Aynı mıdır?

Hayır. Fertilite açısından tek taraflı ve çift taraflı inmemiş testis arasında önemli bir fark vardır.

Tek taraflı inmemiş testiste diğer testis normal gelişmiş ve skrotumda bulunuyorsa, bu testis çoğu zaman yeterli sperm üretimini sağlayabilir. Bu nedenle tek taraflı inmemiş testis öyküsü bulunan erkeklerin önemli bir bölümü doğal yollarla çocuk sahibi olabilir.

Amerikan Üroloji Birliği'nin (AUA) değerlendirdiği uzun dönem verilerde de tek taraflı inmemiş testis öyküsü bulunan erkeklerde babalık oranlarının genel topluma oldukça yakın olabildiği; çift taraflı inmemiş testis öyküsünde ise fertilitenin daha belirgin şekilde azaldığı bildirilmiştir.

Çift taraflı inmemiş testiste her iki testisin de sperm üreten dokusu etkilenebileceği için risk daha yüksektir. Özellikle tedavinin geciktiği veya testislerin başlangıçtan itibaren gelişiminin yetersiz olduğu durumlarda erişkin dönemde sperm sayısının belirgin biçimde düşük olması mümkündür.

Bu nedenle hastanın geçmişinde yalnızca “inmemiş testis ameliyatı oldum” bilgisinin bulunması yeterli değildir. Problemin tek taraflı mı çift taraflı mı olduğu ve ameliyatın hangi yaşta yapıldığı da önemlidir.

İnmemiş Testiste Kısırlık Riski Ne Zaman Artar?

İnmemiş testiste gelecekteki fertiliteyi etkileyen birden fazla faktör vardır.

En önemli faktörlerden biri testisin ne kadar süre skrotum dışında kaldığıdır. Testis dokusunda sperm üretimiyle ilişkili hücresel değişiklikler erken çocukluk döneminden itibaren başlayabilir. Bu nedenle tedavinin gereksiz yere ileri yaşlara bırakılması önerilmez.

Bunun yanında fertilite riski şu durumlarda daha belirgin olabilir:

her iki testisin de inmemiş olması,
testisin karın içerisinde daha yüksek bir konumda bulunması,
ameliyatın geç yaşta yapılması,
testisin küçük veya gelişmemiş olması,
testis dokusunda yapısal bozukluk bulunması,
eşlik eden hormonal veya genetik problemlerin bulunması.

Aynı koşullara sahip iki hastada bile erişkin dönemde sperm üretimi farklı olabilir. Bu nedenle çocukluk dönemindeki inmemiş testis öyküsünden yola çıkarak kişinin gelecekte kesin olarak infertil veya fertil olacağını söylemek mümkün değildir.

İnmemiş Testisin Erken Tedavisi Kısırlık Riskini Azaltır mı?

İnmemiş testiste erken tedavinin temel amaçlarından biri testisin gelecekteki fonksiyonunu ve fertilite potansiyelini mümkün olduğunca korumaktır.

Testis doğumdan sonraki ilk aylarda kendiliğinden skrotuma inebilir. Ancak özellikle altıncı aydan sonra kendiliğinden iniş olasılığı önemli ölçüde azalır.

Bu nedenle güncel üroloji yaklaşımlarında altı aylıkken hâlâ inmemiş olan testisin çocuk ürolojisi veya çocuk cerrahisi açısından değerlendirilmesi ve gerekli olduğunda cerrahinin erken dönemde planlanması önerilir.

Testisin skrotuma indirilmesi amacıyla yapılan ameliyata orşiopeksi adı verilir.

Erken orşiopeksi testisin uzun süre yüksek sıcaklıktaki bir ortamda kalmasını önlemeyi ve germ hücrelerini mümkün olduğunca korumayı amaçlar. Bununla birlikte inmemiş testisin altında yatan gelişimsel bozukluklar nedeniyle erken ameliyat dahi gelecekte normal sperm üretimini yüzde yüz garanti etmez.

Başka bir ifadeyle, erken ameliyat gelecekteki riski azaltmak amacıyla yapılır; ancak mevcut biyolojik riski tamamen ortadan kaldırmayabilir.

İnmemiş Testis Ameliyatı Ne Zaman Yapılmalıdır?

Güncel kılavuzlarda doğumdan sonraki ilk altı aylık dönemde testisin kendiliğinden inişi takip edilebilir. Altıncı aydan sonra testis hâlâ skrotumda değilse cerrahi değerlendirme geciktirilmemelidir.

Genel yaklaşım, orşiopeksinin 12 ay civarında ve en geç yaklaşık 18 aya kadar tamamlanmasını hedeflemektir.

Ameliyat sırasında testis bulunduğu yerden serbestleştirilerek skrotuma getirilir ve uygun pozisyonda sabitlenir. Karın içerisinde bulunan veya damar yapısı nedeniyle doğrudan skrotuma indirilemeyen testislerde farklı cerrahi yöntemler gerekebilir.

Burada önemli olan yalnızca testisin estetik olarak skrotuma yerleştirilmesi değildir. Erken tedavi;

testis fonksiyonunun korunmasına,
testisin daha kolay takip edilmesine,
ileride oluşabilecek bazı komplikasyonların değerlendirilmesine

yardımcı olur.

İnmemiş testis öyküsü aynı zamanda testis tümörü açısından da normal topluma göre artmış riskle ilişkilidir. Orşiopeksi bu riski tamamen ortadan kaldırmasa da testisin muayene ve takibini kolaylaştırır.

Çocuklukta İnmemiş Testis Ameliyatı Olan Erkekler Kısır Olur mu?

Hayır. Çocuklukta inmemiş testis ameliyatı olmak, kişinin ileride mutlaka kısır olacağı anlamına gelmez.

Özellikle tek taraflı inmemiş testisi erken dönemde tedavi edilmiş ve diğer testisi normal olan erkeklerin önemli bir bölümünde doğal fertilite korunabilir.

Ancak iki taraflı inmemiş testis öyküsü bulunan, ameliyatı geç yapılmış veya testis hacmi düşük olan erkeklerde erişkin dönemde sperm üretim bozukluğuyla karşılaşma ihtimali daha yüksektir.

Bu nedenle çocukluk döneminde orşiopeksi geçirmiş bir erkeğin ileride çocuk sahibi olmak istediğinde sorun yaşaması durumunda geçmişteki ameliyat öyküsünü üroloji uzmanına mutlaka bildirmesi gerekir.

Bazı erkeklerde herhangi bir sorun görülmezken bazı hastalarda sperm sayısında azalma veya sperm üretim bozukluğu ancak spermiogram yapıldığında ortaya çıkabilir.

İnmemiş Testis Öyküsü Olan Erkekte Kısırlık Nasıl Araştırılır?

Çocukluk döneminde inmemiş testis öyküsü bulunan bir erkek çocuk sahibi olmakta güçlük yaşıyorsa değerlendirme diğer erkek infertilitesi hastalarında olduğu gibi sistematik şekilde yapılmalıdır.

İlk aşamada ayrıntılı tıbbi öykü alınır. İnmemiş testisin tek veya çift taraflı olması, ameliyat yaşı, geçirilmiş diğer genital operasyonlar ve ergenlik gelişimi sorgulanır.

Fizik muayenede her iki testisin skrotumdaki konumu, büyüklüğü ve kıvamı değerlendirilir.

Erkek fertilitesini değerlendirmede temel testlerden biri semen analizi, yani spermiogramdır. Bu test ile semen hacmi, sperm yoğunluğu, toplam sperm sayısı ve sperm hareketliliği gibi özellikler değerlendirilir.

Gerekli hastalarda hormon testleri de istenebilir. Özellikle:

FSH,
LH,
total testosteron

gibi hormonların değerlendirilmesi testis fonksiyonu hakkında ek bilgi sağlayabilir.

Sperm sayısının çok düşük olduğu veya menide hiç sperm görülmediği hastalarda hastanın durumuna göre genetik incelemeler ve ileri infertilite testleri de gündeme gelebilir.

Ultrasonografi ise her inmemiş testis veya infertilite hastasında otomatik olarak gerekli değildir. Hangi görüntüleme veya laboratuvar testinin yapılacağı muayene bulgularına göre belirlenmelidir.

İnmemiş Testis Nedeniyle Sperm Bulunamazsa Çocuk Sahibi Olmak Mümkün müdür?

İnmemiş testis öyküsü bulunan bazı erkeklerde sperm üretimi ciddi şekilde azalabilir. Özellikle çift taraflı olgularda nadiren menide hiç sperm bulunmaması, yani azoospermi ile karşılaşılabilir.

Ancak spermiogramda sperm görülmemesi her zaman testislerde hiç sperm üretilmediği anlamına gelmez.

Azoospermi saptandığında öncelikle bunun sperm üretim bozukluğuna mı yoksa spermin dışarı çıkmasını engelleyen bir probleme mi bağlı olduğu araştırılmalıdır.

Sperm üretiminin ciddi şekilde azaldığı uygun hastalarda yardımcı üreme tedavileri kapsamında testisten cerrahi yöntemlerle sperm elde edilmesi değerlendirilebilir. Elde edilebilen spermler tüp bebek tedavisinde mikroenjeksiyon (ICSI) yöntemiyle kullanılabilir.

Bunun mümkün olup olmadığı her hastada farklıdır. Testis hacmi, hormon değerleri, geçmiş cerrahiler ve testis dokusunun sperm üretme kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle inmemiş testis öyküsü ve azoospermisi bulunan bir hastada yalnızca spermiogram sonucuna bakılarak “çocuk sahibi olamaz” şeklinde kesin bir sonuca varılmamalıdır.

İnmemiş Testis ve Kısırlık Şüphesinde Ne Yapılmalı?

Çocukluk döneminde inmemiş testis öyküsü bulunan her erkeğin kısır olduğunu düşünmesi doğru değildir. Ancak özellikle iki taraflı inmemiş testis öyküsü, geç yaşta yapılmış orşiopeksi veya küçük testis hacmi gibi risk faktörleri bulunan erkeklerin fertilite açısından daha dikkatli değerlendirilmesi gerekir.

Çocuk sahibi olmak isteyen ve gebelik elde edemeyen bir erkekte öncelikle ürolojik muayene ve semen analizi yapılması uygun olur.

Amerikan Üroloji Birliği ve Amerikan Üreme Tıbbı Derneği'nin erkek infertilitesi kılavuzunda da inmemiş testis öyküsü, erkek üreme sistemi açısından önemli bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir. Böyle bir öykü mevcutsa, yalnızca ne kadar süredir gebelik denendiğine bakılmaksızın erkek fertilitesi açısından değerlendirme yapılması gerekebilir.

Ben hastaları değerlendirirken yalnızca çocuklukta ameliyat geçirilmiş olup olmadığına değil; testislerin mevcut büyüklüğüne, tek veya çift taraflı hastalık öyküsüne, sperm analizine ve gerektiğinde hormon sonuçlarına birlikte bakılmasının önemli olduğunu düşünüyorum.

İnmemiş testis erkeklerde kısırlık riskini artırabilir; ancak erken tanı, doğru zamanda tedavi ve erişkin dönemde gerektiğinde yapılacak infertilite değerlendirmesi sayesinde kişinin gerçek fertilite potansiyeli çok daha doğru biçimde belirlenebilir.

Bilimsel Kaynaklar

American Urological Association. Evaluation and Treatment of Cryptorchidism: AUA Guideline. Validity Confirmed 2025.
American Urological Association & American Society for Reproductive Medicine. Diagnosis and Treatment of Infertility in Men: AUA/ASRM Guideline. Amended 2024.
European Association of Urology. Paediatric Urology / Cryptorchidism Guidance.
Braga LH, Lorenzo AJ. Diagnosis, Classification, and Contemporary Management of Undescended Testicles. 2023.
Chung E, Brock GB. Cryptorchidism and its impact on male fertility: a state of art review of current literature.